Ìṣẹ̀dá Agboorun

Ìtàn àròsọ sọ pé Yun, ìyàwó Lu Ban, jẹ́ oníṣẹ́ ọwọ́ tó mọṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè China ìgbàanì. Òun ni ó ṣẹ̀dá agboorun náà, a sì fún ọkọ rẹ̀ ní agboorun àkọ́kọ́ láti lò nígbà tí ó bá jáde lọ kọ́ ilé fún àwọn ènìyàn.

Ọ̀rọ̀ náà “agboorun” ti wà fún ìgbà pípẹ́, nítorí náà ó ṣeé ṣe kí ó ṣẹ̀dá agboorun kan tí a lè so pọ̀. Ìbéèrè nípa ẹni tí ó ṣe agboorun náà ti jẹ́ kókó ọ̀rọ̀ onírúurú ènìyàn.

Ní orílẹ̀-èdè China, Yun ló ṣe agboorun náà ní nǹkan bí ọdún 450 ṣáájú kí wọ́n tó bí Jésù. Wọ́n pè é ní “ilé alágbéká”. Ní ilẹ̀ England, wọn kò lo agboorun títí di ọ̀rúndún 18. Nígbà kan rí, agboorun náà jẹ́ ohun obìnrin, èyí tó ń fi hàn pé obìnrin ní ìfẹ́. Dídì agboorun náà mú dúró túmọ̀ sí pé ó ti pinnu láti nífẹ̀ẹ́; dídì í mú ní ọwọ́ òsì rẹ̀ túmọ̀ sí “Mi ò ní àkókò láti fi sílẹ̀ báyìí”. Mímì agboorun náà díẹ̀díẹ̀ túmọ̀ sí pé kò sí ìgbẹ́kẹ̀lé tàbí àìgbẹ́kẹ̀lé nínú agboorun náà; dídì agboorun náà mú ní èjìká ọ̀tún túmọ̀ sí pé mi ò fẹ́ rí ẹnìkan mọ́. Ní ọ̀rúndún 19, àwọn ọkùnrin bẹ̀rẹ̀ sí í lo agboorun. Nítorí òjò ní ilẹ̀ England, agboorun náà jẹ́ apá pàtàkì nínú ìgbésí ayé ilẹ̀ Britain, ó di àmì ìgbésí ayé àṣà ìbílẹ̀ ilẹ̀ Britain, ó jẹ́ ohun pàtàkì fún àwọn oníṣòwò àti àwọn aláṣẹ ìlú London, àti àmì ti àwọn ará Britain – John Bull pẹ̀lú agboorun ní ọwọ́ rẹ̀. Ó tún jẹ́ ohun pàtàkì nínú ìwé àti fíìmù. Wọ́n dá ilé ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé agboorun sílẹ̀ ní England ní ọdún 1969. Àwọn agboorun náà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ lílò mìíràn. Ní ọdún 1978, àwọn apànìyàn kan fi ìgbálẹ̀ gún àwọn ará Bulgaria kan tí wọ́n kó lọ sí ìgbèkùn ní Waterloo Bridge, wọ́n sì kú nítorí majele. A lè fi ata fọ́n àwọn ọwọ́ agboorun kan sí i, kí a sì lò ó láti dá àwọn ajá burúkú dúró láti máa lépa àti láti máa bu wọ́n jẹ.